يكي از نتايج شوم دموکراس امریکائی، حمله به هواپيماي مسافر بري جمهوري اسلامي ايران بود كه در مورخه ي 12/4/1367 مطابق با 3 ژوئيه ي 1988، برفراز آبهاي سرزميني ايران و در آبهاي حوالي جزيره ي هنگام توسط دو موشك از ناو آمريكايي وينسنس – كه خود به آبهاي سرزميني ايران تجاوز كرده و در آن مستقر بود – شليك و تمامي مسافران وخدمه ي هواپيما به وضع اسفناكي به شهادت رسانیدند.

روز يكشنبه 12 تير 1367 مطابق با 3 ژوئيه ي 1988 هواپيماي ايرباس جمهوري اسلامي ايران با 275 مسافر و 16 خدمه فرودگاه بندرعباس را به مقصد دوبي ترك گفت: سطح پرواز اين هواپيما 14000 پا تعيين شده بود. در ساعت 10:15 دقيقه ي محلي و 6:45 ، گرينويچ شروع به اوج گيري نمود و در ساعت 10:24 به وقت محلي، سطح پروازي 12000 پا را گزارش نمود و از آن لحظه به بعد ديگر تماسي از طرف خلبان گرفته نشد. در واقع از اين لحظه به بعد هواپيما مورد اصابت 2 فروند موشك سطح به هواي ناو وينسنس آمريكا قرار گرفته و در نزديكي جزيره ي ايراني «هنگام» منفجر و سقوط كرده بود. در اين فاجعه تمامي سرنشينان هواپيما به شهادت رسيدند كه 66 كودك زير 12 سال، 52 زن و 46 تن تبعه ي كشورهاي يوگسلاوي، كويت، افغانستان، هندوستان، پاكستان، ايتاليا، شارجه و دوبي از جمله وابسته ي نظامي پاكستان در ايران و خانواده اش در ميان كشته شدگان بودند.

شرح حادثه

يك سال پس از تجاوز رژيم عراق در سال1360، حمله به كشتيهاي تجاري در خليج فارس شروع شد و با اعلام مين گذاري سواحل بندر امام خميني (ره) و حمله به دو كشتي تجاري در تاريخ 21/10/1360 امنيت خليج فارس توسط عراق مختل شد و به دنبال تحويل هواپيماهاي سوپراتاندارد و موشكهاي اگزوسه توسط فرانسه به عراق ابعاد اين حملات افزايش يافت. در برابر اين حملات كه عراق به صراحت مسئوليت آن را بر عهده مي گرفت، شوراي امنيت عكس العمل مناسبي نشان نداد، ولي در قبال انتساب چند حمله به ايران و شكايت شوراي همكاري خليج فارس، شوراي امنيت در 11/3/1363 مطابق با اول ژوئن 1984، مبادرت به صدور قطعنامه ي 552 نمود و در آن خواستار توقف اين حملات شد. از آغاز جنگ تا 10 ژوئيه ي 1984، 112 كشتي در خليج فارس مورد حمله ي موشكي قرار گرفت. جمهوري اسلامي ايران در ژانويه ي 1985، به دبير كل وقت سازمان ملل اعلام داشت كه از هر گونه اقدامي براي تأمين آزادي و امنيت كشتيراني كه در خليج فارس صورت گيرد حمايت و استقبال خواهد كرد، اما حملات به كشتيها ادامه يافت. تا تير 1366، حدود 5/8 ميليون تن كالا از محموله هاي كشتيها در خليج فارس به زير آب رفت. 41 كشتي كاملاً نابود، و به 34 تن محموله ي كالا آسيب وارد، و بيش از 200 تن از ملوانان كشورهاي مختلف به قتل رسيدند و به همين تعداد نيز مجروح شدند.

بدين ترتيب عراق در هدف خود مبني بر بين المللي كردن جنگ خليج فارس تا اندازه ي زيادي موفق شد و قدرتهاي غربي و در رأس آنها آمريكا حضور گسترده و تهديد آميزي در خليج فارس يافتند و بالاخره كشتي هاي نفتكش كويتي با پرچم آمريكا در خليج فارس حركت كردند و اسكورت نظامي نفتكشها و كشتي هاي تجاري مورد نظر آمريكا در خليج فارس آغاز شد. در 21 سپتامبر 1987 كشتي ايراني (ايران اجر) مورد حمله ي نيروهاي نظامي آمريكا واقع شد. همچنين حملات نظامي آمريكا به سكوهاي نفتي ايران دخالت آشكار آن دولت در منطقه به نفع عراق و عليه جمهوري اسلامي ايران را به وضوح نشان داد.

يكي از نتايج شوم اين همه تشنج آفريني رژيم عراق و دامن زدن ايالات متحده به ناامني در خليج فارس، حمله به هواپيماي مسافر بري جمهوري اسلامي ايران بود كه در مورخه ي 12/4/1367 مطابق با 3 ژوئيه ي 1988، برفراز آبهاي سرزميني ايران و در آبهاي حوالي جزيره ي هنگام توسط دو موشك از ناو آمريكايي وينسنس – كه خود به آبهاي سرزميني ايران تجاوز كرده و در آن مستقر بود – شليك و تمامي مسافران وخدمه ي هواپيما به وضع اسفناكي به شهادت رسيدند.

متعاقب اين تجاوز آشكار، جمهوري اسلامي ايران در روز 14 تير 1367، طي نامه اي به رئيس شوراي امنيت خواستار تشكيل جلسه ي فوري شورا براي رسيدگي به موضوع شد. 25 تير 1367، مطابق با 16 ژوئيه ي 1988، شورا تشكيل جلسه داد. از سوي جمهوري اسلامي ايران دكتر ولايتي وزير امور خارجه ي وقت و از جانب آمريكا بوش معاون وقت رئيس جمهوري در جلسه حضور داشتند.

قطعنامه ي 616 شوراي امنيت (1988) (1):

 شوراي امنيت پس از استماع سخنان دكتر ولايتي و جرج بوش در جلسه ي شماره ي 2821 خود در تاريخ 20 ژوئيه ي 1988 (29/4/1367) طرح قطعنامه ي پيشنهادي را تصويب كرد. متن قطعنامه به شرح زير است:

« شوراي امنيت با بررسي نامه ي مورخه 5 ژوئيه ي 1988 جانشين نماينده ي دائم جمهوري اسلامي ايران خطاب به رئيس شوراي امنيت و با استماع بيانات نماينده ي جمهوري اسلامي ايران، وزير امور خارجه علي اكبر ولايتي و سخنان نماينده ي ايالات متحده ي آمريكا معاون رئيس جمهور جرج بوش، با ابراز تأسف عميق از اين كه يك هواپيماي غير نظامي «ايران اير» در پرواز برنامه ريزي شده بين المللي 655، در پرواز بر فراز تنگه ي هرمز به وسيله ي موشك شليك شده از ناو جنگي ايالات متحده ي آمريكا (وينسنس) منهدم گرديد، با تأكيد بر ضرورت تبيين حقايق سانحه توسط بازرسي بي طرفانه، با اضطراب عميق از تشنج دائم التزايد در منطقه ي خليج [فارس]،

1- تأسف عميق خود را از ساقط ساختن هواپيماي غير نظامي ايران به وسيله ي موشكي كه از يك ناو جنگي آمريكا شليك شده و تسليت عميق خود را به خاطر از دست رفتن غم انگيز جان انسانهاي بي گناه ابراز مي دارد.

2- همدردي صميمانه ي خود را به خانواده هاي قربانيان سانحه ي غم انگيز و دولتها و كشورهاي آنان اعلام مي دارد.

3- از تصميم سازمان بين المللي هواپيمايي كشوري در پاسخ به در خواست جمهوري اسلامي ايران مبني بر ايجاد گروه تحقيق براي بررسي تمام حقايق موجود و جنبه هاي فني زنجيره ي حوادث مربوط به اين پرواز و انهدام هواپيما و همچنين از اعلام ايالات متحده ي آمريكا و جمهوري اسلامي ايران مبني بر تصميمشان براي همكاري با بررسي سازمان هواپيمايي كشوري استقبال مي كند.

4- از تمامي اعضاي كنوانسيون 1944 شيكاگو در مورد هواپيماي كشوري بين المللي در خواست مي كند كه در همه ي شرايط مقررات و رويه هاي سلامت هوانوردي كشوري به ويژه ضمائم آن كنوانسيون به منظور جلوگيري از چنين پيشامد هايي را دقيقاً مراعات نمايند.

5- لزوم اجراي فوري و كامل قطعنا مه ي 598 (1987) شورا را به عنوان تنها مبناي حل جامع، عادلانه، شرافتمندانه و پايدار منازعه ميان ايران و عراق ابراز و پشتيباني خود را از دبير كل براي اجراي اين قطعنامه اعلام و خود را ملتزم به همكاري با دبير كل براي تسريع در اجراي طرح اجرايي او مي نمايد.»

جمهوري اسلامي ايران علاوه بر شوراي امنيت و شوراي ايكائو شكايت خود را در ديوان بين المللي دادگستري لاهه نيز مطرح كرد. عنصر تخصصي سازمان ملل متحد يعني ايكائو (2) نيز از مسائل سياسي به دور نمانده و به جاي بررسي فني و ارائه ي طريق به شوراي امنيت به ابراز تأسف و تسليت به بازماندگان سانحه پرداخت.(3)

1- شوراي امنيت و جنگ تحميلي عراق عليه جمهوري اسلامي ايران، عباس هدايتي خميني، 1370 دفتر مطالعات سياسي و بين المللي، ص 222-225.

2-ايكائو international Aviation Organization سازمان هواپيمايي كشوري بين المللي.

قرارداد مربوط به تأسيس سازمان بين المللي هواپيمايي كشوري در هفتم دسامبر 1944 در شيكاگوي ايالات متحده به امضا رسيد و بعد از تصويب 26 كشور در سال1947 سازمان مزبور رسميت يافت. ايران در 7 دسامبر 1944 به عضويت آن در آمد.

3- شوراي ايكائو در تاريخ 23/4/1367، 14 ژوئيه ي 1988، با صدور بيانه اي ضمن ابراز همدردي با تأكيد بر اصل كاربرد زور عليه هواپيماهاي غير نظامي كاربرد سلاح عليه يك هواپيماي مسافري (بدون ذكر جزئيات) را تقبيح كرد.

| لينک ثابت